Arka Plan

Eski adı Zaire olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 1998 yılında Thomas Lubanga Dyilo liderliğindeki UPC (Kongo Vatanseverler Birliği) ile hükümet kuvvetleri arasında başlayan ve bugüne kadar, yaklaşık 4 milyon insanın öldüğü çatışmalar, II. Dünya savaşından sonraki en büyük “ölümcül çatışmalardan” biri sayılmaktadır. 2005 yılında UPC, liderleri tarafından siyasi partiye dönüştürüldü. Böylelikle, Ituri bölgesindeki yaklaşık 15.000 milis silahsızlandırıldı ve çoğu sivil hayat karıştı. Ancak son 10 yıldır silahlandırılan binlerce milis, farklı silahlı politik gruplara katılarak, çatışmalarda aktif rol oynamaya devam etmektedir. Bölge henüz istikrara kavuşmuş değildir ve ciddi insan hakları ihlallerine dair bilgiler gelmeye devam etmektedir.

UCM ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti

Demokratik Kongo Cumhuriyeti Başkanı, UCM savcısı Luis Moreno Ocampo'ya bir mektup göndererek, ülkesinde gerçekleştirilen ve Roma Statüsü kapsamındaki suçlara ilişkin soruşturma açılmasını talep etti. Bunun üzerine savcı, ön araştırmasının ardından, Haziran 2003'te Kongo'daki durumu yakından inceleyeceğini açıkladı ve 04.07.2004 tarihinde olayı Ön Yargılama Dairesine taşıdı.

DKC’deki durum nedeniyle dört kişi tutuklanarak UCM’ye sevk edildi. Mahkeme kararına istinaden UCM tarafından tutuklanan ilk kişi olan Thomas Lubanga’ya yönelik suçlamalar arasında, “15 yaşından küçük çocukların askere alınması ve çatışmalarda aktif olarak kullanılması” öne çıktı. UCM, Lubanga’nın kurucusu ve lideri olduğu Kongo Vatanseverleri Birliği adlı milis gücün Ituri bölgesinde yaygın biçimde tecavüz ve diğer cinsel şiddet biçimlerini uyguladığını gösteren çok sayıda belgeye rağmen bu grubun işlediği cinsiyet temelli suçları yeterince incelememekle eleştirilmektedir. Lubanga’ya karşı açılan dava 26 Ocak 2009 tarihinde Lahey’de başladı.

UCM’deki ikinci dava, 24 Kasım 2009 tarihinde Kongolu Germain Katanga ve Matthieu Ngudjolo Chui hakkında açıldı. Katanga ve Ngudjolo, 2003 yılı Ocak ve Mart ayları arasında DKC’nin doğusundaki Ituri bölgesindeki Bogoro köyünde işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle yargılanmaktadır. Ituri Yurtsever Direniş Gücünün lideri olduğu iddia edilen Katanga hakkında, insanlığa karşı suç ve savaş suçları işlemek suçlamasıyla 18 Ekim 2007 tarihinde tutuklama kararı çıkartıldı. Katanga’ya yöneltilen insanlığa karşı suç ve savaş suçu niteliğindeki suçlamalar cinayet, insanlık dışı muamele, kadınların ve kızların cinsel köle haline getirilmesi ve işkence ve kötü muameleyi; savaş suçları çocukların çatışmalarda kullanılmasını, Bogoro’da sivil halka yönelik saldırıları ve Bogoro’nun yağmalanmasını içermektedir. Daha önce DKC ordusunda albay olarak görev yapmış olan ve Ulusal Birleşik Cephenin eski lideri olduğu iddia edilen Kongo milliyetçisi Mathieu Ngudjolo Chui hakkında benzer suçlamalarla 6 Temmuz 2007 tarihinde verilen tutuklama kararı 7 Şubat 2008 tarihinde açıklandı ve Chui aynı gün DKC hükümeti tarafından tutuklanarak Lahey’e gönderildi. Bogoro ve Chui dosyaları 10 Mart 2008 tarihinde Ön Yargılama Dairesi tarafından birleştirildi. Daire, insanlık dışlı muamele, işkence ve insanlık onuruna aykırı muamele suçlamaları dışında diğer tüm suçlamaları kabul ederek dosyayı 26 Eylül 2008 tarihinde Yargılama Dairesine gönderdi. Bogoro ve Chui hakkında cinsel kölelik de dâhil üç insanlığa karşı suç ve yedi savaş suçu iddiasıyla dava açılması, Ituri’de işlendiği iddia edilen ve halen süren ciddi suçların cezasız kalmaması için atılan önemli bir adımdır.

Ön Yargılama Dairesi, Bosco Ntaganda hakkında verilen tutuklama kararını 29 Nisan 2008 tarihinde yayımladı. Kongo’nun Kurtuluşu için Yurtsever Güçlerin eski komutan yardımcısı ve DKC’nin Kuzey Kivu bölgesinde faaliyet gösteren Halkın Savunulması için Ulusal Kongre adlı silahlı grubun komutanı olduğu iddia edilen Ntaganda hakkındaki tutuklama kararı üç savaş suçu nedeniyle çıkartıldı. Ntaganda’ya yönelik suçlamalar 15 yaşından küçük çocukların askere alınması ve çatışmalarda aktif olarak kullanılmasıyla ilgilidir.

KONGO ÜLKE PROFİLİ

TEMEL BİLGİLER:

RESMİ ADI : Kongo Cumhuriyeti
BAŞKENTİ : Brazavil
YÜZÖLÇÜMÜ : 342.000 km2
NÜFUSU : 3,8 Milyon
KONUŞULAN DİL : Fransızca, Farklı yerel diller
HÜKÜMET BİÇİMİ : Cumhuriyet
DEVLET BAŞKANI : Denis SASSOU-NGUESSO
BAĞIMSIZLIK TARİHİ : 15.08.1960 (Fransa’dan)
DİN : Hristiyan 50%, Animist %48, Muslüman %2
ETNİK YAPI : Kongo %48, Sangha %20, M'Bochi %12, Teke %17, Avrupalı
KENTSEL NÜFUS : %66

COĞRAFİ VERİLER:

ÜLKE SINIRLARI : 5.504 km
YÜZÖLÇÜMÜ : 342.000 km2
KOMŞU ÜLKELERLE SINIRLARI : Angola 201 km, Kamerun 523 km, O.AfrikaC 467 km, Kongo D.C. 2.410 km, Gabon 1.903 km
TOPRAĞIN KULLANIMI : Ekilebilir %0, Otlaklar %29, Orman %62, Diğer %9

DEMOGRAFİK VERİLER:

NÜFUS : 3,2 Milyon
NÜFUS ARTIŞ HIZI : %2,23
NÜFUS YAPISI : 0-14 %42, 15-64 %54, 65+ %4
ORTALAMA YAŞAM SÜRESİ : 47,43 ( Kadın: 50,47 - Erkek: 44,49 )

EKONOMİK VERİLER (2003):

GSMH : 3,5 Milyar $
KİŞİ BAŞINA GSMH : 640 $
ENFLASYON ORANI : %2,4
DIŞ BORÇ : 5 Milyar $
DOĞAL KAYNAKLAR : Petrol, Kereste, Potaş, Kurşun, Çinko, Uranyum, Bakır, Fosfat, Doğal Gaz, Su kaynakları
BAŞLICA SANAYİ : Petrol, çimento, kereste, bira, şeker, palm yağı, sabun, sigara
TARIMSAL ÜRETİM : Manyok, şeker, pirinç, mısır, fıstık, sebze, kahve, kakao, ormancılık
İHRACATINDA BAŞLICA ÜRÜNLER : Kongo’nun ihracatının %50’sinden fazlasını petrol oluşturmakta, diğer önemli ihraç kalemleri de kereste, kontrplak, şeker, kakao, kahve ve orman ürünlerinden oluşmaktadır.
İTHALATINDA BAŞLICA ÜRÜNLER : Kongo’nun ithalatında petrol ürünleri, yatırım malları, inşaat malzemeleri ve gıda sanayi ürünleri önemli yer tutmaktadır.

Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar: ACCT, ACP, AfDB, BDEAC, CCC, CEEAC, ECA, FAO, FZ, G-77, IBRD, ICAO, ICFTU, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Intelsat, Interpol, IOC, IOM (observer), ITU, NAM, OAU, OPCW, UDEAC, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UPU, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTrO